Odkrywamy Belgię
Antwerpskie Chinatown: historia, tradycja i Rok Ognistego Konia
Antwerpia jest jedynym miastem w Belgii posiadającym oficjalnie uznaną dzielnicę chińską. To właśnie tutaj od lat kultywowane są tradycje związane z Chińskim Nowym Rokiem. Obchody przyciągają zarówno członków chińskiej społeczności, jak i mieszkańców oraz turystów.
Chiński Nowy Rok, czyli Święto Wiosny to najważniejsze i najbardziej uroczyste święto w Chinach i chińskich diasporach na całym świecie. Obchodzone jest zgodnie z kalendarzem księżycowym, a jego początek przypada na dzień pierwszego nowiu księżyca w roku. Z tego powodu data święta jest zmienna i wypada między 21 stycznia a 20 lutego. W 2026 roku Chiński Nowy Rok rozpocznie się 17 lutego i potrwa piętnaście dni, kończąc się 3 marca Świętem Latarni.
Rok 2026 w chińskim kalendarzu będzie rokiem Ognistego Konia, którego symbolika wiąże się z energią, wolnością i odwagą. To czas sprzyjający działaniu, nowym przedsięwzięciom i dynamicznym zmianom, ale jednocześnie wymagający umiejętności panowania nad emocjami i zachowania równowagi.
Antwerpskie Chinatown
Społeczność chińska w Antwerpii jest niewielka, lecz obecna w życiu gospodarczym i kulturalnym miasta. Jej początki sięgają początku XX wieku, kiedy pierwsi migranci z Chin zaczęli osiedlać się w Europie, w tym także w Antwerpii, w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia.
W latach 20. XX wieku do Antwerpii przybywali marynarze ze wschodnich Chin, pracujący na statkach handlowych zawijających do portu. W rejonach ich zakwaterowania powstały pralnie, sklepy i jadłodajnie obsługujące chińską społeczność. Równolegle do miasta przybywali wędrowni handlarze z prowincji Zhejiang, którzy z czasem wyspecjalizowali się w sprzedaży domowych ciastek z orzeszków ziemnych.
Podczas I wojny światowej Francja i Wielka Brytania zrekrutowały ok. 100 tys. Chińczyków z prowincji Shandong do ciężkich prac fizycznych na froncie, takich jak budowa dróg i zaplecza wojskowego. Po zakończeniu wojny część z nich osiedliła się w Antwerpii, mieście nad Scheldą. Od lat 50. XX wieku do Antwerpii napływali migranci z Hongkongu, zatrudniani głównie w chińskich restauracjach.
Historia antwerpskiego Chinatown sięga lat 70. XX wieku, kiedy okolice dzisiejszej dzielnicy pełniły głównie funkcję zaplecza gastronomicznego i handlowego dla chińskich migrantów. Z czasem zaczęły powstawać tu kolejne sklepy, firmy i instytucje prowadzone przez azjatyckich przedsiębiorców. Dziś można tu znaleźć m.in. chińską piekarnię, największy w Belgii supermarket z produktami azjatyckimi Sun Wah, szkołę kung fu, gabinety medycyny tradycyjnej i akupunktury, centrum kulturalne oraz buddyjską świątynię Fo Guang Shan. Obok kuchni chińskiej działają tu także restauracje tajskie i filipińskie.
Chinatown znajduje się w rejonie Koningin Astridplein, w bezpośrednim sąsiedztwie Dworca Centralnego, i obejmuje okolice Van Wesenbekestraat oraz Van Arteveldestraat. Od 2001 roku jest to jedyna oficjalnie uznana dzielnica chińska w Belgii.
Najstarsza chińska restauracja w Antwerpii, Wah Kel, działająca nieprzerwanie od 1923 roku, zachowała tradycyjny charakter. Wnętrze nawiązuje do klasycznego stylu chińskich restauracji, a serwowane potrawy bazują na kuchni tradycyjnej. Lokal znajduje się poza obszarem Chinatown, przy Verversrui 32.
Pagodepoort
W 2001 roku pojawił się pomysł wzniesienia charakterystycznej chińskiej bramy, będącej symbolem dzielnicy. Realizację projektu opóźniły jednak trudności techniczne, m.in. związane z przebiegiem trakcji tramwajowej. Tymczasowo ustawiono więc marmurowe figury lwów, mające strzec wejścia do tej części miasta.
Do koncepcji bramy powrócono kilka lat później, po porozumieniu przedstawicieli chińskiej społeczności z władzami miasta. Antwerpia przeznaczyła na ten cel 220 tysięcy euro, a uroczyste otwarcie Pagodepoort odbyło się w 2010 roku.
Chińska brama wejściowa do antwerpskiego Chinatown znajduje się przy Van Wesenbekestraat. Została zaprojektowana i wykonana w Chinach, a następnie przewieziona do Antwerpii w częściach i zmontowana na miejscu. Inspirowana tradycyjną architekturą, bogato zdobiona i utrzymana w intensywnych kolorach, stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów tej części miasta oraz popularnym miejscem spotkań.
Przy wejściach do chińskiej dzielnicy znajdują się także kamienne figury lwów, które w tradycji chińskiej pełnią funkcję strażników i symbolicznie chronią mieszkańców oraz odwiedzających.
Obchody Chińskiego Nowego Roku
Tradycja Chińskiego Nowego Roku w Antwerpii związana jest z rozwojem lokalnej społeczności chińskiej. Początkowo święto miało charakter prywatny, a publiczne uroczystości pojawiły się wraz z powstaniem Chinatown.
W tym roku obchody Chińskiego Nowego Roku rozpoczną się 17 lutego. Zaplanowane są parady, tańce lwa i smoka oraz liczne wydarzenia kulturalne. Widowiska z muzyką, ogniami i tradycyjnymi rytuałami, symbolizującymi witanie szczęścia i odpędzanie złych duchów, co roku przyciągają mieszkańców oraz turystów. Nieodłącznym elementem święta jest także tradycyjne chińskie jedzenie, przygotowywane specjalnie na tę okazję i symbolizujące dobrobyt oraz pomyślność. Chiński Nowy Rok zajmuje ważne miejsce w kalendarzu wydarzeń Antwerpii.
Obchody tego święta odbywają się także w innych miejscowościach Belgii, m.in. w Brukseli, Gandawie i Liège, gdzie organizowane są różne wydarzenia kulturalne.
Słów kilka o Chińskim Nowym Roku
Święto Wiosny, czyli Chiński Nowy Rok, wyznacza początek nowego roku w kalendarzu księżycowym. Jest to czas spotkań rodzinnych, porządków oraz przygotowywania potraw o znaczeniu symbolicznym. Sprzątanie domów przed świętami ma pomóc symbolicznie zamknąć miniony rok i wejść w nowy z „czystą kartą”.
Z tym okresem wiąże się masowe odwiedzanie rodzinnych domów. Miliony osób podróżują, by spędzić święta z bliskimi, co czyni ten czas jedną z największych corocznych migracji na świecie. Szacuje się, że w tym okresie w drogę wyrusza około 980 milionów Chińczyków, korzystających z samochodów, pociągów, statków i samolotów. Według danych największych chińskich biur podróży, około 70 procent obywateli Chin w tym czasie odwiedza rodzinne miejscowości lub coraz częściej także dzieci pracujące w dużych miastach.
W obchodach Chińskiego Nowego Roku dominuje kolor czerwony. Ulice i domy dekorowane są lampionami, papierowymi wycinankami, noworocznymi napisami oraz ozdobami umieszczanymi przy wejściach, a tradycyjne stroje w tym kolorze podkreślają charakter święta.
Czerwień od wieków ma w kulturze chińskiej szczególne znaczenie. Symbolizuje szczęście, radość, pomyślność i witalność, a także ochronę przed złymi duchami. Zgodnie z dawnymi wierzeniami czerwona barwa miała chronić przed nieszczęściem i zapewniać pomyślność w nadchodzącym roku.
Kolor czerwony pojawia się nie tylko w dekoracjach i strojach, lecz także w czerwonych kopertach z pieniędzmi, zwanych hongbao, wręczanych dzieciom i młodszym członkom rodziny.
Ważnym elementem świąt jest wspólny posiłek. W północnych Chinach tradycyjnie podaje się pierożki jiaozi, których kształt kojarzony jest z dobrobytem. Na południu popularne jest ryżowe ciasto nian gao, symbolizujące rozwój i pomyślność. Często pojawia się także ryba, utożsamiana z obfitością. Również na świątecznym stole widoczny jest kolor czerwony, obecny w potrawach, dodatkach i dekoracjach, który ma podkreślać szczęście i pomyślność na nadchodzący rok.
Publicznym obchodom Nowego Roku towarzyszą tańce lwa i smoka, głęboko zakorzenione w chińskiej tradycji. Ich symbolika wiąże się z ochroną przed złymi duchami oraz sprzyjaniem szczęściu i pomyślności w nadchodzącym roku. Lew uosabia odwagę, bezpieczeństwo i dobrobyt, natomiast smok jest symbolem siły, jedności i harmonii. Taniec lwa i smoka ma duże znaczenie symboliczne w chińskiej kulturze.
Agnieszka Buniowska
