Gdzie i jak załatwić urzędowe sprawy?
Belgijski system administracyjny może wydawać się skomplikowany. Kompetencje są podzielone pomiędzy gminy, regiony, wspólnoty językowe oraz państwo federalne. Oznacza to, że podobne sprawy często załatwia się w różnych instytucjach.
W praktyce wystarczy jednak wiedzieć, która z nich odpowiada za konkretny obszar. Dzięki temu można uniknąć niepotrzebnych wizyt i szybciej załatwić formalności.
Urząd gminy (gemeente, commune)
Urząd gminy jest miejscem, z którym mieszkańcy mają najczęstszy kontakt. To właśnie tutaj załatwia się większość spraw związanych z pobytem, dokumentami oraz rejestrem ludności.
W urzędzie gminy można między innymi:
• zameldować się po przeprowadzce oraz zgłosić zmianę adresu,
• wymeldować się przed wyjazdem za granicę,
• wyrobić lub wymienić belgijski dowód osobisty, kartę pobytu i paszport,
• zgłosić utratę lub kradzież dokumentów,
• zarejestrować narodziny dziecka,
• zawrzeć ślub cywilny,
• zarejestrować ustawowe wspólne pożycie (wettelijke samenwoning),
• zgłosić rozwód lub zgon,
• uzyskać odpis aktu urodzenia, małżeństwa lub zgonu,
• otrzymać zaświadczenie o miejscu zamieszkania, składzie gospodarstwa domowego, obywatelstwie czy stanie cywilnym,
• zalegalizować podpis lub kopię dokumentu,
• złożyć wniosek o belgijskie obywatelstwo, jeżeli spełnione są ustawowe warunki,
• uzyskać informacje dotyczące lokalnych podatków, kart parkingowych dla mieszkańców, parkowania oraz gospodarki odpadami,
• załatwić sprawy związane z wyborami.
Większość gmin umożliwia obecnie rezerwację wizyty przez internet. Coraz więcej dokumentów można również zamówić elektronicznie i odebrać w urzędzie lub pobrać w formie cyfrowej.
Władze regionalne
Belgia składa się z trzech regionów: Flandrii, Regionu Stołecznego Brukseli oraz Walonii. Każdy z nich posiada własny rząd i parlament, dlatego część przepisów różni się w zależności od miejsca zamieszkania.
Do najważniejszych kompetencji regionów należą:
• mieszkalnictwo, w tym mieszkania socjalne,
• polityka rynku pracy,
• organizacja urzędów pracy i szkoleń zawodowych,
• świadczenia rodzinne,
• transport regionalny,
• egzaminy na prawo jazdy i część przepisów dotyczących ruchu drogowego,
• planowanie przestrzenne,
• ochrona środowiska,
• polityka energetyczna,
• wsparcie przedsiębiorców i rozwój gospodarczy.
Dlatego osoba mieszkająca we Flandrii może korzystać z innych programów mieszkaniowych lub podlegać innym przepisom niż mieszkaniec Brukseli czy Walonii.
Administracja federalna
Sprawy dotyczące całego kraju pozostają w kompetencji państwa federalnego. To właśnie administracja federalna odpowiada za najważniejsze systemy funkcjonujące w Belgii.
Do jej zadań należą między innymi:
• pobór podatków dochodowych,
• ubezpieczenia społeczne,
• emerytury i renty,
• zasiłki dla bezrobotnych,
• przepisy dotyczące ochrony zdrowia i refundacji świadczeń medycznych,
• świadczenia dla osób z niepełnosprawnością,
• obywatelstwo belgijskie i przepisy migracyjne,
• policja federalna,
• wymiar sprawiedliwości,
• obrona narodowa,
• rejestracja pojazdów i wydawanie tablic rejestracyjnych.
Większość spraw prowadzonych przez administrację federalną można obecnie załatwić elektronicznie za pomocą oficjalnych portali internetowych.
Urząd pracy
W Belgii nie funkcjonuje jeden urząd pracy dla całego kraju. Za aktywizację zawodową odpowiadają instytucje regionalne – we Flandrii VDAB, w Brukseli Actiris, a w Walonii Le Forem.
W urzędzie pracy można:
• zarejestrować się jako osoba poszukująca pracy,
• uzyskać pomoc w znalezieniu zatrudnienia,
• korzystać z indywidualnego doradztwa zawodowego,
• zapisać się na kursy zawodowe i językowe,
• uczestniczyć w szkoleniach oraz stażach,
• uzyskać informacje o zawodach deficytowych,
• otrzymać wsparcie przy przygotowaniu CV i rozmowy kwalifikacyjnej,
• dopełnić obowiązków związanych z aktywnym poszukiwaniem pracy.
Osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych muszą zwykle współpracować z właściwym urzędem pracy oraz realizować obowiązki wynikające z indywidualnego planu aktywizacji.
OCMW / CPAS
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej lub życiowej mogą zwrócić się o pomoc do ośrodka pomocy społecznej. We Flandrii działa OCMW, natomiast w Brukseli i Walonii – CPAS.
W OCMW lub CPAS można między innymi:
• złożyć wniosek o świadczenie socjalne (leefloon),
• ubiegać się o pomoc w opłaceniu czynszu, kaucji lub rachunków za energię,
• uzyskać wsparcie w zakupie żywności, leków lub innych niezbędnych produktów,
• skorzystać z pomocy w spłacie zadłużenia,
• otrzymać pomoc w znalezieniu mieszkania,
• uzyskać wsparcie w znalezieniu pracy lub szkolenia,
• ubiegać się o pomoc jako student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.
Każdy wniosek rozpatrywany jest indywidualnie. Zakres pomocy zależy od sytuacji rodzinnej, dochodów i majątku osoby ubiegającej się o wsparcie.
Urząd ds. Cudzoziemców
Urząd ds. Cudzoziemców (Dienst Vreemdelingenzaken/Office des Étrangers) odpowiada za sprawy związane z pobytem obywateli państw spoza Belgii. Wiele wniosków składa się w urzędzie gminy, jednak decyzje podejmuje właśnie ta instytucja.
W Urzędzie ds. Cudzoziemców można między innymi:
• załatwić sprawy dotyczące prawa pobytu,
• złożyć wniosek o przedłużenie pobytu,
• ubiegać się o łączenie rodzin,
• załatwić niektóre sprawy związane z wizami i zezwoleniami na pobyt,
• uzyskać informacje dotyczące decyzji pobytowych.
Fedasil
Fedasil jest federalną agencją odpowiedzialną za przyjmowanie osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.
Instytucja zajmuje się między innymi:
• kierowaniem do ośrodków recepcyjnych,
• organizacją zakwaterowania,
• zapewnieniem pomocy medycznej i socjalnej,
• udzielaniem informacji o procedurze ubiegania się o ochronę międzynarodową,
• koordynacją pomocy świadczonej osobom przebywającym w ośrodkach.
Kasa chorych (mutualiteit, mutualité)
Każda osoba objęta belgijskim systemem ubezpieczenia zdrowotnego musi należeć do jednej z kas chorych lub publicznego funduszu pomocniczego. To właśnie te instytucje pośredniczą w zwrocie kosztów leczenia oraz wypłacie wielu świadczeń.
W kasie chorych można między innymi:
• zgłosić rozpoczęcie pracy lub zmianę sytuacji zawodowej,
• zgłosić narodziny dziecka,
• zamówić Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ),
• ubiegać się o zwiększoną refundację kosztów leczenia (statut BIM),
• uzyskać zwrot kosztów wizyt lekarskich, pobytu w szpitalu i części leków,
• złożyć dokumenty dotyczące czasowej niezdolności do pracy,
• uzyskać informacje o świadczeniach związanych z ciążą i macierzyństwem,
• sprawdzić, z jakich dodatkowych świadczeń można korzystać w ramach wybranej kasy chorych.
Wiele formalności można obecnie załatwić elektronicznie lub za pośrednictwem aplikacji mobilnych.

