W Belgii sposób spędzania świąt jest bardzo różny. Część mieszkańców wybiera podróże, inni spotkania w gronie rodziny lub przyjaciół. Jedno pozostaje wspólne, zamiłowanie do dobrego jedzenia i świątecznych smaków.
Jak wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie portalu Lekker van bij ons, mieszkańcy Belgii spotykają się średnio trzy razy w okresie świątecznym. Część przyznaje, że uczestniczy nawet w pięciu takich spotkaniach z najbliższymi, teściami, rodzicami po rozwodzie, u dziadków lub w gronie przyjaciół.
Coraz więcej osób spędza święta poza domem, wybierając krótkie wyjazdy lub dłuższy wypoczynek w cieplejszych krajach. To sposób na oderwanie się od świątecznej gorączki i połączenie przerwy z odpoczynkiem.
W wielu domach zmienia się podejście do świąt. Kobiety nie poświęcają już tyle czasu na gotowanie, wolą odpocząć i spędzić więcej chwil z bliskimi. Zamiast wielogodzinnych przygotowań wybierane są gotowe dania i świąteczne zestawy cateringowe. Popularność zyskują także spotkania, podczas których każdy z gości przynosi własne potrawy, co ułatwia organizację i pozwala podzielić się kosztami.
Na świątecznych stołach królują dania mięsne, najczęściej z drobiu lub dziczyzny. Szczególną popularnością cieszy się indyk nadziewany kasztanami, jabłkami lub grzybami, podawany z sosem żurawinowym. Często pojawia się też pieczeń z bażanta, kaczki lub sarniny, serwowana z ziemniaczanymi krokietami, brukselką i czerwoną kapustą.
Nie brakuje również potraw z ryb i owoców morza, które nierzadko pełnią rolę dania głównego. Łosoś, mule, krewetki czy przegrzebki podawane są w kremowych sosach z dodatkiem świeżych ziół i warzyw. Na stołach goszczą też gulasze i pasztety, podkreślające świąteczny charakter posiłku.
Nieodłączną częścią świąt są słodkości. Na szczególną uwagę zasługuje Bûche de Noël, czekoladowa rolada w kształcie pnia drzewa, ozdobiona bitą śmietaną i świątecznymi motywami. Popularne są także speculoos, korzenne ciasteczka towarzyszące grudniowym świętom.
Jednym z typowych wypieków jest Chleb Jezusa, we Flandrii znany jako Jezusbrood. To miękkie, puszyste ciasto z masłem i jajkami, często z dodatkiem rodzynek, czekolady lub perlistego cukru. Podaje się je zwykle na śniadanie w pierwszy dzień świąt, z filiżanką gorącej czekolady.
Świąteczne biesiadowanie często kończy się kieliszkiem grzanego wina, jeneveru lub piwa trapistów. Wspólne rozmowy i spokojna atmosfera tworzą nastrój ciepła i bliskości.
Poniżej kilka tradycyjnych belgijskich przepisów świątecznych
Gevulde kalkoen met kastanjes en gehakt – faszerowany indyk z kasztanami i mięsem
Składniki:
- 1 średni indyk (ok. 4–5 kg)
- 300 g mielonego mięsa wieprzowo-wołowego
- 150 g ugotowanych i obranych kasztanów (można użyć też kasztanów w słoiku)
- 1 bułka namoczona w mleku
- 1 jajko
- 1 cebula
- 2 ząbki czosnku
- 1 jabłko
- natka pietruszki
- tymianek, gałka muszkatołowa
- sól, pieprz
- 2–3 łyżki masła do posmarowania
- 100 ml białego wina lub bulionu
Wykonanie:
Przygotowanie farszu: Posiekaj cebulę, czosnek i zeszklij na maśle. Kasztany pokrój na mniejsze kawałki. W misce połącz mielone mięso, odciśniętą bułkę, cebulę, czosnek, kasztany, jajko, przyprawy i drobno pokrojone jabłko. Całość dokładnie wymieszaj.
Nadziewanie: Indyka oczyść, osusz i lekko posól w środku. Wypełnij go przygotowanym farszem, otwór zaszyj lub zamknij wykałaczkami i całość obwiąż kuchennym sznurkiem.
Pieczenie: Posmaruj skórę indyka masłem, ułóż w naczyniu żaroodpornym lub brytfannie. Piecz w temperaturze 170°C przez ok. 3–3,5 godziny, podlewając od czasu do czasu białym winem lub bulionem i własnym sosem.
Na ostatnie 15 minut można zwiększyć temperaturę do 200°C, by skórka była chrupiąca. Po upieczeniu odstaw na 15 minut, zanim pokroisz.
Parelhoen met appeltjes en spek – pieczona perliczka z jabłkami i boczkiem
Składniki:
- 1 perliczka (ok. 1,2–1,5 kg)
- 2 kwaśne jabłka (np. boskoop lub reneta)
- 100 g wędzonego boczku w plastrach
- 1 łyżka masła
- 2 łyżki oliwy
- 100 ml białego wina lub cydru
- kilka gałązek tymianku lub świeżego rozmarynu
- sól, pieprz
Opcjonalnie do farszu (do wnętrza ptaka):
- 1 mała cebula
- garść suszonych śliwek lub rodzynek
- 1 kromka chleba (namoczona i odciśnięta)
- odrobina cynamonu lub gałki muszkatołowej
Wykonanie:
Przygotowanie perliczki; Umyj i osusz mięso. Jeśli chcesz użyć farszu, połącz posiekaną cebulę, pokrojone śliwki, chleb i przyprawy. Napełnij wnętrze perliczki, zaszyj lub zabezpiecz wykałaczką.
Obsmażanie: Rozgrzej masło z oliwą na patelni. Szybko obsmaż perliczkę z każdej strony, aby skórka się zarumieniła.
Pieczenie: Jabłka obierz, pokrój w ćwiartki i ułóż w naczyniu żaroodpornym razem z gałązkami ziół. Na jabłkach połóż perliczkę, przykryj ją plastrami boczku. Całość podlej białym winem.
Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 60–70 minut. Co 20 minut polewaj mięso powstałym sosem, ewentualnie dodaj nieco wody, jeśli sos za bardzo odparuje.
Odstaw perliczkę na 10 minut przed krojeniem. Serwuj z krokietami ziemniaczanymi, pieczonymi jabłkami i kapustą z jabłkiem lub brukselką.
Gevulde gans met appels en pruimen – pieczona gęsina z jabłkami i śliwkami
Składniki:
- 1 gęś (ok. 3–4 kg), opłukana i osuszona
- 3–4 kwaśne jabłka (np. reneta), pokrojone na ćwiartki
- 150 g suszonych śliwek
- 1 cebula, pokrojona w ćwiartki
- gałązki tymianku (świeżego lub suszonego)
- sól, pieprz
- 1 łyżka masła do obsmażenia
- opcjonalnie: kieliszek białego wina lub cydru
Wykonanie:
Przygotowanie farszu: W misce połącz jabłka, śliwki, cebulę i tymianek. Dopraw solą i pieprzem, dobrze wymieszaj. Napełnij wnętrze gęsi przygotowaną mieszanką.
Pieczenie: Gęś ułóż w brytfannie skórą do góry. Skrop tłuszczem z pieczenia lub lekko posmaruj masłem. Piecz w temperaturze 160°C przez 3–4 godziny, co pół godziny podlewając gęś wytopionym spodem. Ostatnie 20 minut piecz na 200°C, by skórka była chrupiąca i złocista.
Powstały podczas pieczenia sos można odcedzić, doprawić do smaku, ewentualnie dodać białe wino lub cydr oraz odrobinę mąki, by lekko go zagęścić.
Pieczona gęsina podawana jest z pieczonymi jabłkami, brukselką lub czerwoną kapustą, ziemniakami (pieczonymi lub w formie krokietów), a także z sosem z pieczenia.
Boûkète – naleśnik z mąki gryczanej
Specjalność Liège: gryczane placuszki podawane na ciepło z brązowym cukrem i rodzynkami, często podczas jarmarków świątecznych
Wykonanie: Wymieszaj 200 g mąki gryczanej, 1 jajko, 200 ml mleka, 50 g rodzynek i 1 łyżkę brązowego cukru. Usmaż na patelni jak naleśniki. Podawaj z cukrem, syropem z Liège lub miodem.
Smacznego!
Agnieszka Wojtysiak
