Osoby, które nie są w stanie jednorazowo uregulować swoich zobowiązań, mogą w wielu sytuacjach ubiegać się o rozłożenie płatności na raty. Dotyczy to przede wszystkim podatków, mandatów drogowych oraz rachunków za energię.
Takie rozwiązania funkcjonują w całym kraju – we Flandrii, Brukseli i Walonii – choć szczegółowe zasady zależą od rodzaju należności oraz instytucji, która ją pobiera.
Najczęściej o plan spłat wnioskuje się w sprawach podatkowych. Wniosek można złożyć do belgijskiej administracji finansowej przez serwis myminfin.be lub finances.belgium.be. W przypadku mandatów drogowych sprawy obsługuje właściwa prokuratura lub platforma wskazana w piśmie z mandatem, a w niektórych przypadkach dostępna jest możliwość płatności ratalnej online. Przy rachunkach za prąd i gaz decyzja zależy zwykle od dostawcy energii i wymaga bezpośredniego kontaktu.
W ostatnich latach temat stał się szczególnie aktualny, bo coraz więcej mieszkańców Belgii – także w Brukseli – ma trudności z terminową spłatą rachunków. Rosnące koszty życia sprawiają, że rozłożenie płatności na raty staje się dla wielu osób sposobem na uniknięcie dalszych problemów finansowych.
W praktyce każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. Osoba, która ma zaległość, najczęściej musi wskazać powód trudnej sytuacji i złożyć wniosek do odpowiedniej instytucji lub usługodawcy. W zależności od sprawy można uzyskać odroczenie płatności, rozłożenie należności na kilka rat albo indywidualny plan spłaty.
Warto pamiętać, że z wnioskiem najlepiej wystąpić jak najszybciej, zanim sprawa trafi do windykacji lub postępowania sądowego. W wielu przypadkach instytucje są bardziej skłonne zgodzić się na plan spłat, jeśli osoba zadłużona sama zgłasza problem i podejmuje próbę uregulowania należności. Ignorowanie korespondencji lub wezwań do zapłaty zwykle utrudnia późniejsze negocjacje.
W Belgii pomoc przy zadłużeniu oferują przede wszystkim CPAS/OCMW, czyli ośrodki pomocy społecznej działające w każdej gminie, a także wyspecjalizowane instytucje zajmujące się mediacją długów i pomocą prawną. W sprawach finansowych można również zwrócić się do Ombudsfin, a w przypadku problemów z rachunkami za energię do dostawcy, który często proponuje plan spłat.
Najważniejsze instytucje
• CPAS / OCMW – podstawowa pomoc społeczna w Belgii; może obejmować mediację zadłużenia, zaległe czynsze, rachunki za energię, pomoc w znalezieniu rozwiązania mieszkaniowego i wsparcie finansowe. Wniosek składa się w gminie zameldowania.
• Ombudsfin – rzecznik ds. konfliktów finansowych; pomaga w sporach z bankami, kredytami i niektórymi produktami finansowymi.
• ECC Belgium – bezpłatna pomoc prawna dla konsumentów w sprawach transgranicznych i konsumenckich.
• Ombudsman des Assurances / Ombudsman van de Verzekeringen – w sprawach dotyczących ubezpieczeń.
Gdzie jeszcze szukać pomocy
Jeśli dług dotyczy podatków, sprawa zwykle trafia do SPF Finances / FOD Financiën, gdzie można prosić o plan spłat. Jeśli problem dotyczy rachunków za prąd lub gaz, najlepiej kontaktować się bezpośrednio z dostawcą, bo to on decyduje o rozłożeniu zaległości na raty. W przypadku mandatów drogowych procedura zależy od treści pisma i instytucji, która je wystawiła.
Każda instytucja może wymagać przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację finansową, takich jak zaświadczenia o dochodach, wysokości świadczeń, kosztach utrzymania lub innych zobowiązaniach. Warto przygotować je wcześniej, ponieważ może to przyspieszyć rozpatrzenie wniosku.
Dla kogo ta pomoc
Z takich form wsparcia korzystają najczęściej osoby, które mają zaległości czynszowe, nieopłacone rachunki za energię, problemy podatkowe, zadłużenie bankowe albo trudności po nagłej utracie dochodu. W Belgii wiele instytucji działa na poziomie regionalnym, dlatego miejsce zamieszkania ma duże znaczenie przy składaniu wniosków.
W Belgii windykacja i mediacja zadłużenia to dwie zupełnie różne drogi. Windykacja służy odzyskaniu długu przez wierzyciela, a mediacja ma pomóc dłużnikowi i wierzycielowi dojść do porozumienia, zanim sprawa trafi do egzekucji lub sądu.
Windykacja
Windykacja zaczyna się zwykle od wezwania do zapłaty i jest prowadzona po stronie wierzyciela, czyli osoby lub firmy, która chce odzyskać swoje pieniądze. Jeśli dług nie zostanie spłacony, sprawa może przejść do etapu sądowego, a potem do egzekucji komorniczej. W Belgii windykacja dotyczy m.in. niezapłaconych faktur, kredytów i innych zobowiązań.
Mediacja zadłużenia
Mediacja zadłużenia działa inaczej. Jej celem nie jest ściągnięcie długu siłą, tylko znalezienie rozwiązania, które pozwoli dłużnikowi wyjść z problemów finansowych. Mediator pomaga ułożyć plan spłat, rozmawia z wierzycielami i szuka porozumienia, które będzie możliwe do realizacji w dłuższym okresie. Jeśli ugody nie da się osiągnąć, mediator może przekazać sprawę dalej, do sądu lub do planu regulowania zadłużenia.
Najważniejsza różnica
Windykacja działa z perspektywy wierzyciela i ma doprowadzić do odzyskania pieniędzy jak najszybciej. Mediacja działa z perspektywy sytuacji życiowej dłużnika i ma pomóc uporządkować długi bez natychmiastowej egzekucji.
W praktyce
W Belgii windykacja może prowadzić do zajęcia rachunku, wynagrodzenia albo majątku, jeśli sprawa zakończy się decyzją sądu i egzekucją. Mediacja natomiast częściej kończy się ustaleniem realistycznego planu spłaty, który uwzględnia dochody i podstawowe koszty życia.
Małgorzata Wilk
prawnik w Brukseli
