Wielkanoc to najważniejsze święto w kalendarzu chrześcijańskim. Upamiętnia Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa i kończy okres Wielkiego Postu.
Obchody rozpoczynają się już w Wielkim Tygodniu. W Niedzielę Palmową w kościołach święci się palmy wykonane z gałązek wierzby, bukszpanu i suszonych kwiatów. Palma symbolizuje życie, odrodzenie i zwycięstwo.
W Wielki Czwartek wspomina się Ostatnią Wieczerzę. Wielki Piątek jest dniem zadumy i pamięci o męce Chrystusa. Wielka Sobota to czas ciszy i oczekiwania, a jednocześnie dzień, w którym wierni przynoszą do kościoła koszyczki z pokarmami do poświęcenia.
Ten zwyczaj należy do najbardziej rozpoznawalnych tradycji wielkanocnych. Tego dnia wierni przynoszą do kościoła wiklinowe koszyczki wyłożone białą serwetką i ozdobione zielonymi gałązkami bukszpanu. W środku znajdują się wybrane produkty spożywcze, które później trafiają na świąteczny stół.
W koszyczku umieszcza się chleb, jajka, sól, wędlinę, chrzan oraz baranka wykonanego z cukru, masła lub ciasta. Każdy z tych pokarmów ma swoje znaczenie. Chleb symbolizuje pokarm i dostatek. Jajko oznacza nowe życie i odrodzenie. Sól kojarzona jest z trwałością i ochroną. Wędlina ma przypominać o zakończeniu postu i powrocie do bardziej obfitego jedzenia. Chrzan to siła i zdrowie. Baranek odnosi się do Chrystusa i zwycięstwa życia nad śmiercią.
Koszyczek nie jest przypadkową kompozycją wielkanocnych pokarmów. Każdy z produktów ma swoje znaczenie i odnosi się do nadziei, odnowy oraz pomyślności w nadchodzącym czasie. Zielone gałązki bukszpanu, którymi dekoruje się święconkę, podkreślają związek świąt z wiosną i budzącą się do życia przyrodą.
Jajko zajmuje w tej symbolice szczególne miejsce. Od dawna kojarzone jest z początkiem życia, dlatego stało się jednym z najważniejszych znaków Wielkanocy. W wielu domach przygotowuje się także ozdobne jajka, czyli pisanki. Barwi się je i dekoruje różnymi wzorami, często wspólnie z dziećmi. Dawniej wierzono, że takie jajka przynoszą szczęście i chronią domowników.
W Niedzielę Wielkanocną odbywa się uroczysta msza. Po jej zakończeniu rozpoczyna się świąteczne śniadanie. Biały obrus i zielone gałązki podkreślają uroczysty charakter posiłku. Obok tradycyjnych dań znajdują się także pokarmy poświęcone w Wielką Sobotę.
Do najczęściej podawanych potraw należą żurek lub barszcz biały z jajkiem i białą kiełbasą, pieczone mięsa, sałatki oraz ciasta, takie jak babka i mazurek. W wielu domach świąteczne spotkanie obejmuje nie tylko śniadanie, ale również obiad. Przy stole dzieli się jajkiem i składa życzenia.
Poniedziałek Wielkanocny to Śmigus Dyngus. Zwyczaj polewania się wodą ma dziś przede wszystkim charakter zabawy, ale jego korzenie sięgają dawnych obrzędów wiosennych związanych z oczyszczeniem i budzeniem się przyrody do życia.
Święta łączą elementy religijne z tradycjami przekazywanymi w rodzinach od pokoleń. Część zwyczajów ma swoje źródło w chrześcijaństwie, inne w dawnych obrzędach ludowych. Z biegiem czasu połączyły się w spójną całość.
Wielkanoc przypomina, że po zimie przychodzi wiosna, a po trudniejszym czasie może nadejść lepszy. To okazja, by zwolnić i na wiele spraw spojrzeć z dystansu. Czasem taka krótka przerwa wystarczy, by nabrać sił i wrócić do codziennych obowiązków.
Ewa Janik
