Verhoogde tegemoetkoming, tak zwany OMNIO-statuut. Wyższy zwrot kosztów leczenia w Belgii. Nowe przepisy, realne korzyści i to, co Polonia powinna wiedzieć
Koszty życia w Belgii rosną z roku na rok. Droższe mieszkania, energia, ubezpieczenia i codzienne wydatki sprawiają, że nawet osoby pracujące na pełen etat coraz częściej muszą liczyć każdy eurocent. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają rozwiązania systemowe, które mają realnie odciążyć domowe budżety. Jednym z nich jest verhoogde tegemoetkoming- status podwyższonej refundacji kosztów opieki zdrowotnej.
Choć rozwiązanie to funkcjonuje w Belgii od lat, wciąż pozostaje mało znane wśród migrantów, w tym wśród Polonii. Tymczasem dla wielu polskich rodzin może ono oznaczać setki, a nawet tysiące euro oszczędności rocznie.
Czym jest verhoogde tegemoetkoming?
Verhoogde tegemoetkoming to specjalny status przyznawany przez belgijską kasę chorych (mutualiteit), który daje prawo do znacznie wyższych zwrotów kosztów leczenia w ramach obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
Osoby posiadające ten status:
- płacą mniej za wizyty u lekarza rodzinnego i specjalistów,
- ponoszą niższe koszty hospitalizacji,
- taniej kupują leki na receptę,
- mają lepszą refundację rehabilitacji, opieki domowej i pielęgniarskiej.
W praktyce oznacza to, że państwo przejmuje większą część kosztów leczenia, a pacjent dopłaca znacznie mniej z własnej kieszeni.
Nie tylko dla bezrobotnych – kto może skorzystać?
Jednym z najczęstszych mitów jest przekonanie, że verhoogde tegemoetkoming przysługuje wyłącznie osobom bez pracy lub pobierającym zasiłki. To nieprawda.
Prawo do tego statusu mogą mieć także:
- osoby pracujące na etacie,
- osoby zatrudnione przez agencje pracy tymczasowej,
- samotni rodzice,
- rodziny z dziećmi,
- emeryci i renciści,
- osoby przewlekle chore.
Kluczowe znaczenie ma dochód całego gospodarstwa domowego, a nie sama forma zatrudnienia. Wiele rodzin, które uważają się za „normalnie zarabiające”, spełnia kryteria, nawet o tym nie wiedząc.
Nowe przepisy i automatyczne przyznawanie statusu
W ostatnich latach belgijskie państwo wprowadziło zmiany, które mają ułatwić dostęp do verhoogde tegemoetkoming. Coraz częściej status ten jest przyznawany automatycznie, na podstawie danych podatkowych i informacji z instytucji publicznych.
Oznacza to, że:
- część osób otrzymuje status bez składania wniosku,
- status może być przyznany czasowo (np. na rok lub dwa lata),
- po pogorszeniu sytuacji finansowej można uzyskać go szybciej niż dawniej.
Jednocześnie automatyzacja nie obejmuje wszystkich. Migranci, osoby samozatrudnione oraz pracownicy z niestandardową sytuacją zawodową często nadal muszą zgłosić się do kasy chorych samodzielnie.
Dlaczego Polonia rzadko korzysta z tego prawa?
Wielu Polaków w Belgii spełnia warunki, ale z verhoogde tegemoetkoming nie korzysta. Najczęstsze powody to:
- brak informacji w języku polskim,
- bariera językowa,
- obawa przed „byciem na socjalu”,
- strach przed konsekwencjami podatkowymi lub pobytowymi,
- brak zaufania do instytucji.
Warto jasno podkreślić: verhoogde tegemoetkoming nie jest pomocą społeczną, nie wpływa na podatki, prawa pobytu ani starania o obywatelstwo. To prawo wynikające z systemu ubezpieczeń zdrowotnych.
Realne oszczędności – przykłady z życia
Różnice w kosztach pojedynczych wizyt mogą wydawać się niewielkie, ale w skali roku robią ogromną różnicę. Rodzina z dwójką dzieci, regularnie korzystająca z opieki lekarzy i leków, może zaoszczędzić kilkaset do ponad tysiąca euro rocznie.
Dla osób przewlekle chorych oznacza to:
- tańsze leki,
- mniejsze rachunki za pobyt w szpitalu,
- łatwiejszy dostęp do rehabilitacji.
Dla wielu Polaków pracujących fizycznie to realna szansa, by nie odkładać leczenia z powodów finansowych.
Jak sprawdzić, czy przysługuje mi verhoogde tegemoetkoming?
Najlepszym krokiem jest kontakt z własną kasą chorych, np.:
- CM,
- Partenamut,
- Solidaris,
- Helan,
- …
Pracownicy kasy chorych mają obowiązek sprawdzić sytuację ubezpieczonego i poinformować o przysługujących prawach. Warto przygotować informacje o dochodach i składzie rodziny. Pomoc można uzyskać także u pracowników socjalnych oraz w organizacjach polonijnych.
Q&A – najczęstsze pytania Polonii w Belgii
*Czy verhoogde tegemoetkoming to pomoc socjalna?
Nie. To element systemu ubezpieczenia zdrowotnego, a nie zasiłek.
*Czy osoba pracująca może mieć ten status?
Tak. Praca nie wyklucza prawa do verhoogde tegemoetkoming.
*Czy samozatrudnieni mogą się starać?
Tak, szczególnie przy nieregularnych lub niższych dochodach.
*Czy status jest przyznawany na stałe?
Nie zawsze. Często jest czasowy i podlega ponownej ocenie.
*Czy muszę składać wniosek?
Czasem status jest przyznawany automatycznie, ale wielu migrantów musi zgłosić się samodzielnie.
*Czy status wpływa na podatki lub pobyt?
Nie. Nie ma żadnych negatywnych konsekwencji podatkowych ani pobytowych.
*Czy dzieci są objęte statusem?
Tak. Dzieci pozostające na utrzymaniu automatycznie korzystają z tego samego statusu.
*Czy można się odwołać od odmowy?
Tak. Warto poprosić o ponowne rozpatrzenie sprawy lub pomoc pracownika socjalnego.
Verhoogde tegemoetkoming to jedno z najważniejszych, a jednocześnie najmniej znanych praw w belgijskim systemie opieki zdrowotnej. Dla polskiej społeczności w Belgii oznacza tańsze leczenie, większe bezpieczeństwo i realne oszczędności. Nowe przepisy ułatwiają dostęp do tego statusu, ale wciąż wymagają świadomości i inicjatywy ze strony ubezpieczonych.
Warto pytać, sprawdzać i korzystać z przysługujących praw, bo zdrowie nie powinno być luksusem, lecz podstawowym prawem każdego człowieka.
Klaudia Rebisz
